ÖDEV ODEV ÖDEVCİ ÖDEVLER TEZLER KAPAKLAR MAKALELER BEDAVAODEV

canlılarda üreme ve çeşitleri

Haziran 3rd, 2008 by abusalih

üreme  ve çeşitleri   

Canlıların, soylarını devam ettirmek amacıyla kendilerine benzer yeni bireyler meydana getirmesine üreme denir. Ãœreme iÅŸlevi canlının geliÅŸmiÅŸliÄŸine baÄŸlı olarak çeÅŸitlilik gösterir. Fakat bütün canlılarda genel hatlarıyla incelendiÄŸinde eÅŸeyli ve eÅŸeysiz üreme olmak üzere iki tip üreme görülür. …

Canlıların, soylarını devam ettirmek amacıyla kendilerine benzer yeni bireyler meydana getirmesine üreme denir. Ãœreme iÅŸlevi canlının geliÅŸmiÅŸliÄŸine baÄŸlı olarak çeÅŸitlilik gösterir. Fakat bütün canlılarda genel hatlarıyla incelendiÄŸinde Canlı, Ccanı olan, diri, yaÅŸayan: ortak özelliklere sahip maddelere verilen isimdir. Bunlar “yaÅŸam” denilen ve nasıl oluÅŸtuÄŸu hala çözülemeyen gizin temel öğesidir.
eşeyli ve eşeysiz üreme olmak üzere iki tip üreme görülür.

Eşeysiz üreme

Bir canlının kendi başına yeni bir birey meydana getirmesidir. Oluşan bireyler ata bireyin tıpatıp aynısıdır. Yavru gamet oluşturma gibi bir süreç olmaksızın oluştuğu için ata bireyin genetik özelliklerinin aynısına sahiptir. Çeşitlenme olmadığı için değişen çevre şartlarına uyumda güçlük çekilir. Bölünme, tomurcuklanma, sporlanma ve vejetatif üreme gibi çeşitleri vardır.

Bölünme

Genelde monera (bakteri, mavi-yeşil Alg ya da Yosun; büyük çoğunluğu fotosentetik olmasına karşın, bitkiler alemiyle yakın akraba olmayan bir gruptur. Bitkilere benzeyen, sucul canlılardır.

amip, öglena vs.) aleminde görülen üreme çeşididir. Bu alemlerin üyesi olan tek hücreli canlılar mitoz benzeri bir bölünme gerçekleştirerek iki yeni yavru oluştururlar. Bölünme bakterilerde olduğu gibi enine, öglenada olduğu gibi boyuna yada amipte olduğu gibi herhangi bir doğrultuda olabilir.

Tomurcuklanma

Bira mayası gibi bazı protistalarda ve mantarlarda görülen üreme çeşididir. Üreme gerçekleşirken birey hücre çekirdeğini eşler. Eşlenen çekirdeğin bir parçası ana hücrede kalırken diğeri hücre zarında oluşan çıkıntı şeklindeki yapıya geçer. Tomurcuk denilen bu yapı gelişerek yeni bireyi meydana getirir. Oluşan yavru bazen ana bireye yapışık olarak kalır yada ayrılarak bağımsız olarak yaşayabilir.

Sporlanma

Sporogoni de denilen bu üreme çeşidi monera, protista ve mantarlar aleminin bazı üyelerinin yanı sıra kara yosunları ve eğrelti otları gibi bazı bitki türlerinde de görülür. Tıpkı tomurcuk oluşumuna benzeyen spor oluşumu farklı olarak daha sağlam bir zarla çevrilidir. Sıcak, soğuk, kuraklık gibi olumsuz şartlardan etkilenmeyen bu yapılar uygun ortam oluştuğunda gelişerek yeni bireyi meydan getirir. –50 oC dereceye dayanabilen spor hücreleri çok uzun süre gelişmeden bekleyebilir.

Kara yosunları ve eğrelti otların da oluşturulan sporlar haploid kromozom taşırlar ve gametofit olarak adlandırılır. Gametofitlerin üreme organlarında üreme hücreleri oluşturulur. Üreme hücrelerinin döllenmesiyle de tekrar diploid bitki meydana gelir.

Vejetatif üreme

Bazı canlılarda görülen vejetatif üreme; yeterli büyüklükteki gelişmeye uygun parçaların eksiklerini tamamlayarak yeni bir birey meydana getirmesidir. Deniz yıldızının kopan kolunun tamamlanması ve kolun da gelişerek yeni bir denizyıldızını meydana getirdiği gibi bir rejenerasyon, kavak ve söğüt gibi bitkilerde bir dal parçasının toprağa dikilerek gelişmesinde olduğu gibi çelikle üreme, çilek bitkisinde toprağın üzerinde gövdenin bir bölümünden kökün ve sonrasında yeni bir çilek bitkisinin oluşmasında olduğu gibi sürünücü gövde ile üreme, patates bitkisinin yumruları üzerindeki gözlerin gelişerek yeni patates bitkisini oluşturduğu gözle üreme gibi çeşitleri sayılabilir.

Eşeyli üreme

Kalıtsal olarak farklı iki hücrenin yada çekirdeklerinin birleşerek yeni bir bireyi meydana getirdikleri üreme şeklidir. Çoğunlukla gelişmiş canlılara özgü olan bu üreme şeklinde, anne ve baba diye tanımlanan iki farklı ata vardır. Ata bireylerin mayoz bölünme yoluyla gamet oluşturmalarından sonra döllenme ile oluşan birey ana veya babaya tam olarak benzemez. Gametlerin oluşumu sırasında meydana gelen mutasyonlar ve farklı iki gen dizilimine sahip hücrenin birleşmesinden oluşan yeni varyasyon yavrularda çeşitliliğe yol açar.

Ä°zogami

Şekil ve yapı bakımından birbirine benzer aynı büyüklükteki gametlerin birleşmesiyle oluşan eşeyli üreme çeşididir. morfolojik benzerlik gösteren gametlerin taşıdıkları genlerde fizyolojik farlılıklar bulunur. Alg çeşitlerinden sporogyra, ulothrix ve chlamydomanas izogami ile ürerler.

Heterogami

Farklı özelliklerdeki dişi ve erkek gametlerle yapılan üreme şeklidir. Bazı alg türlerinde olduğu gibi gametler arasındaki farklılık çok az ise anizogami, yada insan ve diğer omurgalı hayvanlarda olduğu gibi gametler farklı morfolojik ve fizyolojik yapılara sahip ise oogami olarak adlandırılır. Oogami’de yumurta büyük, hareketsiz ve bol sitoplazmalı olmasına rağmen sperm oldukça küçük ve hareketlidir.

Konjugasyon

Kavuşma anlamına gelen konjugasyon da aslında gamet oluşturulmaz. Bakteri, paramesyum ve bazı su yosunlarında görülen konjugasyon da yan yana gelen canlılar birbirlerine gen aktarımında bulunurlar. Canlıların gen diziliminde değişiklik dolayısı ile de çeşitlilik oluştuğu için eşeyli üreme olarak kabul edilir.

Partenogenez

Arılar, çalı çekirgeleri, karıncalar gibi eklem bacaklılarda görülen partenogenetik üremede yumurta bazen döllenme olmaksızın gelişerek yeni bir birey meydana getirir. Oluşan birey erkektir ve haploid sayıda kromozom taşır. Normal üreme süreçlerinde dişiler mayozla yumurtayı oluştururken erkekler mitoz benzeri bir bölünme ile sperm oluşturur. Döllenme sonucu oluşan bireyler ise hep dişidir. Arılarda oluşan dişiler bal özü ile beslenirse kraliçe, çiçek tozu ( polen) ile beslenirse işçi arı olur.

Hermafroditizm

Canlılarda normalde üreme organlarında sadece birisi bulunur. Dolayısı ile de tek çeşit gamet üretir. Fakat salyangoz gibi bazı hayvanlarla çiçekli bitkilerin çoğu her iki üreme organına da sahiptir ve hem yumurta hem de sperm üretebilirler. Böyle canlılara hermafrodit (erselik, çift cinsiyetli) denir. Erselik canlılar normalde kendi kendilerini döllemez. Bir populasyon içerisinde bireylerin bir kısmı erkek bir kısmı ise dişi rolünü üstlenir. Sonraki üreme döneminde rollerini değişebilirler.

Üreme çeşitleri

Üreme Çeşitleri

1. Eşeysiz Üreme: Farklı eşey hücrelerine gerek kalmadan canlı vücûdundan yeni bir yavru meydana gelir.

Tek Hücrelilerde:

a) Bölünme: Amipte çekirdek ve sitoplazma ikiye bölünerek iki yeni yavru amip meydana gelir. Terlikside enine, öglena vetrikpanasoma gibi kamçılılarda dikine bölünme görülür.

b) Tomurcuklanma: Ana canlı vücûdunun herhangi bir yerinde meydana gelen tomurcuk farklılaşarak ana canlıya benzer bir canlı hâsıl eder. Tomurcuk ana birey üzerinde kalarak kolonileri veya ayrılarak yeni bağımsız fertleri meydana getirir. Bira mayasında olduğu gibi.

c) Sporlanma: Bâzı canlılar spor adı verilen monoploid hücreler meydana getirir. Elverişsiz şartlarda bâzı bakteriler özsularını kaybederek spor hâline dönüşür. Bakteri sporları -250°C ile +120°C ısı farklarına dayanır. 60 yıl saklanabilir. +121°C’de 15 dakika kaynatılınca ölürler.

Plazmodium insan kanının alyuvarlarında şizogoni devresinde eşeysiz olarak sporla ürer.

Çok Hücrelilerde:

a) Regenerasyon (=Yenilenme): Vücuttan kopan büyük bir parçanın yeni bir canlı meydana getirmesi veya kopan kısmın yeniden oluşması (tâmiri) şeklindeki bir çeşit bölünerek üremedir. Buna regenerasyon denir. Planarya adı verilen tatlı sularda yaşayan yassı kurtlar enine veya boyuna parçalara bölünse, her parça ayrı ayrı bir planarya kurdu meydana getirir. Yer solucanı iki parçaya kesilse, her parça hayatına devam eder. Deniz yıldızı ve istakoz kopan kol ve bacaklarını yeniler. Kavak, söğüt, gül gibi bitkilerin kesilmiş dal parçaları (=çelik) ile üremesi birer regenerasyondur. Patates, lâle gibi bitkilerin yumrularının bir gözünden yeni bitki meydana getirmesi de regenerasyona örnektir.

b) Tomurcuklanma: Selenterelerden hidra (=polip) tomurcukla ürer.

c) Sporla: Monoploid hücrelerdir. Eğreltiotu, atkuyruğu, kaya yosunu gibi çiçeksiz bitkilerde rastlanır. Sporlar çeşitli bitki gruplarında farklı meydana gelir. Sporang denen özel kesecikler içinde meydana gelenlere endospor, üreme organlarının üzerinde (=dışta) hâsıl olanlarına ekzospor, çıplak ve suda kamçı ile hareket edenlerine zoospor denir. Zoosporlar zoosporang denen özel spor keselerinde meydana gelir.

d) Partenogenez (Döllemsiz Çoğalma): Spermle aşılanmamış (=döllenmemiş) yumurtalardan yavruların üretilmesi (=doğması) olayına partenogenez denir.

Bu üreme çeşidi arılar, bitki bitleri, daphnia (=su piresi), ipekböceği, tespihböceği, deniz yıldızlarında görüldüğü gibi kara hindiba (=aslan dişi) bitkisinde de görülür. Arılarda döllenmiş yumurtalardan bey arı (dişi) ve işçi arılar (kısır dişiler), döllenmemiş yumurtalardan erkek arılar doğar.

II. Eşeyli Üreme: Erkek ve dişi üreme hücreleri birleşerek zigot (=döllenmiş yumurta) hasıl olması ve zigottan yavrunun meydana gelmesidir.

Tek Hücrelilerde:

a) Konjugasyon (=Kavuşma): Ortama uyum sağlamak için daha dirençli bireyler meydana getirmek maksadıyla iki fert yanyana gelerek aralarında çekirdek (veya gen) değişimi yapması olayıdır. Terliksi ve bakterilerde görülür.

b) Gamet Meydana Gelmesiyle: Sıtma plazmodyumunda görüldüğü gibi erkek ve dişi hücrelerin birleşmesi olayıdır.

                                                                                                                                                                            

Eklesene

Posted in Biyoloji | No Comments »

Dokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžu

Mayıs 30th, 2008 by admin

Dokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžu
Özet, Karakter Ve Yazarin Özellİklerİ

::::::::son::::::::

Dokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžu v Dokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžu Dokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžuDokuzuncu HarÄ°cÄ°ye KoÄžuÅžu

Eklesene

Posted in KÄ°TAP ÖZETLERÄ° :) | No Comments »

YABAN KİTAP ÖZETİ

Mayıs 28th, 2008 by admin

YABAN KİTAP ÖZETİ

Ahmet Celal, bir Osmanlı padiÅŸahının oÄŸludur. SavaÅŸ esnasında vurulmuÅŸ ve kolunu kaybetmiÅŸtir. Bu hazin hadiseden sonra, dünyadan elini eteÄŸini çekmiÅŸ ve toplumdan kaçmak, sessiz sakin bir yerde yaÅŸamak için Anadolu’nun ücra köşelerini seçmiÅŸtir. Bu sebebten dolayı, onun subaylık yaptığı dönemde ona emirer olarak hizmet eden M. Ali’nin köyüne gider.

Köydeki ilk günleri onun için çok zor olmuÅŸtur. Çünkü bundan önceki yıllarda, Ä°stanbul’da yaÅŸamış ve oranın kültürü ile bezenmiÅŸtir. Köylüler ona, oranın yabancısı olduÄŸu için “Yaban” derler. Fakat, Ahmet Celal bu lakabı kendine laik bulmaz. Çünkü o, kolunu salt bu bu millet için kaybettiÄŸini savunur. Onun için köydek ilk iki hafta köy yaÅŸantısını alışma safhası olarak geçer. Bu arada M. Ali’nin müstakil evinin bir odasında kitaplarıyla gününü geçirir. Kitapları bir nebze dahi olsa yalnızlığını ve acısını unutmayı saÄŸlar. Onlar, onun en iyi dostu olmuÅŸtur. Bu zaman zarfında, M.Ali’nin annesi, kız kardeÅŸi ve kardeÅŸi Ä°smail’le tanışır. Köy ortamı ona, Ä°stanbul gibi büyük bir yerde yaÅŸadığı için çok rezalet gelir.

Haftalar ilerledikçe Ahmet Celal, köy ahalisiyle yavaÅŸ yavaÅŸ tanışır. Köyün en zengini Salih AÄŸa, muhtar ve Süleyman adında karısını söz geçiremeyen adamla samimiyet kurar. Fakat, bu samimi yet sınırlıdır. Ahmet, onlara hep savaÅŸtan, Atatürk’ten ve Onun yaptıklarından bahsederken onlar, onu hiç ciddiye almaz ve bir gün düşman gelip, ülkeyi Osmanlıdan alacak ve onlar huzurlu bir ortamda yaÅŸayacaklarını inanırlar.

Bir gün Ahmet Celal, köyün civarına gezmeye çıkar. Çünkü, köy halkının düşünceleri onun acısına tuz ekiyordu. Bundan dolayı yaylalara çıkar; doÄŸanın verdiÄŸi huzur ile hem acısını hem de yalnızlığını kısmen de olsa unutur. Yine yaylalarda gezerken bir kız görür. Kız, istanbuldakiler gibi bakımlı, giyim-kuÅŸamı iyi olmasa bile, onu çok etkilemiÅŸtir. Onunla konuÅŸmak ister; fakat kız ondan kaçar. Çünkü o, köylülerin tabiri ile buraların yabanıdır. Günler geçmesine raÄŸmen, kızı unutamamaktadır. Onu tekrar görmek ve konuÅŸmak için yaylaya çıkar. Bir süre bekledikten sonra yine aynı kız oraya gelir. Ahmet onunla konuÅŸmak ister; fakat nafile. Kız ondan yine kaçar. Fakat o, bu sefer onunla konuÅŸamaya kararlıdır. Ve kızı bir süre kovaladıktan sonra onu yakalar. Kız , sudan yeni çıkmış balık misali, kaçmaya çalışır. Ahmet onu sakinleÅŸtirdikten sonra ona, “sadece seninle konuÅŸmak istiyorum.” der. Fakat kız yine de kurtulamk için çabalanır. Bir süre sonra, kızın isminin Emine olduÄŸunu öğrenir.

Bu arada cephede savaÅŸ ÅŸiddetlenmiÅŸ ve köylerden tekrar askere çağırılanlar olur. Bunlardan bir tanesi de M.Ali’dir. Onun evden ayrılması ile artık yazarın köyde samimi olacağı, dertlerini anlatabileceÄŸi kimse kalmamıştır. Bir kaç hafta daha M. Ali’nin ailesiyle birlikte kalır. Fakat Ä°smail’in Emine’yi sevdiÄŸini ve onunla evleneceÄŸini duyunca evden ayrılır. Köyde baÅŸka bir yerde yaÅŸamaya baÅŸlar. Fakat, kolunu kaybetmiÅŸ olmasından dolayı yardıma muhtaçtır. Ä°lk zamanlar Süleyman onun ihtiyaçlarını gidermeye çalışır. Aslında o da yazar gibi terkedilmiÅŸ ve yapayalnızdır. Karısı, onu asker kaçağı birisiyle aldatmış ve ve Ä°stanbul’a kaçmıştır. Fakat Süleyman karısını çok sevmektedir. Onu bir türlü unutamaz. Aradan günler geçer. Bir gün Ä°smail’in Emine ile evleneceÄŸini duymasına raÄŸmen yazar, muhtar gider ve Emine’yi kendisine istemesini söyler. Bunun üzerine muhtar hanımını Emine’nin evine gönderir. Ama Emine bu iÅŸe “Hayır” der. Ãœstüne üstelik yazara kolsuz olduÄŸu için ağır hakaretlerde bulunur. Kendisi hakkında söylenen lafları yazar muhtarın aÄŸzından duyunca deliye döner. Ona göre Ä°smail, Emine’ye layık birisi deÄŸildir.

Birkaç hafta sonra, Ä°smail’in Emine ile evlenmek üzere hazırlık yaptığını kahvede iÅŸitir. Emine’yi kafasından silmeyi baÅŸarmış; fakat bir türlü kalbinden atamamıştır. Ä°kinci kez hayal kırıklığına uÄŸrar. Bunun hıncını Süleyman’ı azarlayarak, karısı hakkında ileri geri konuÅŸarak çıkartır. Bu kavgadan sonra, Süleyman daha fazla dayanamaz ve köyü terkeder. Yazar piÅŸmandır ama çok geçtir.

Süleyman’ın evi terketmesinden sonra, kendisine yardım etmesi maksadıyla Emeti Kadın’ı tutar. Onun Hasan adında bir torunu vardır. Emeti Kadın hem torunu Hasan’ı hem de yazara bakmaktadır. Torunu Hasan küçük bir çobandır. Yazar, onunla koyunları otlatmaya çıkar. Böylece hem Emine’yi tekrar görmek hem de acılarını unutmak ister. Bu sırada daÄŸların arkasından top sesleri gelmektedir. Buradan da anlaşılacağı gibi savaÅŸ köye doÄŸru gelmektedir. Bu arada Emine Ä°smail’le evlenir. Yazar, bir daha köyün içinde gezemez olur.

Aradan fazla geçmez. Köye bir ÅŸeyh gelir. Köylülere, yurdumuzun düşmanlar tarafında zaptedildiÄŸini ve niyetlerini Anadolu’yu elimizden almak olduÄŸunu; yeÅŸil sarıklıların bizi düşmana karşı savunduklarını ve müslüman olmak isteyen kraliçeden bahserder. Bu olayı yazar, Emeti Kadı’nın duyduklarından öğrenir. Bunun üzerine yazar sinirlenir ve ÅŸeyhe gider , onunla kavga eder.

SavaÅŸ cephelerde son surat devam etmektedir. Düşman uçakları köyün üzerinde kol gezmekte ve bir takım kağıt parçalarını yere atmaktadır. Kağıtta “Sakın yerinizden yurdunuzdan olmayınız. Biz size kötülülük etmeÄŸe gelmiyoruz. Halife ve padiÅŸah bizimle beraberdir. Biz sizi Kemal’in çetelerinden kurtarmak için harbediyoruz.” yazar. Köylüler, bunu okuyunca yazar, her birinin gözünün parıl parıl parlamaÄŸa baÅŸladığını görür. Bir akÅŸam üstü eve dönmek üzere iken “Davranma!” diye bir sesle irkilir. Yazar ilk baÅŸta anlamazlıktan gelir; fakat bir kaç adım atar atmaz bir kurÅŸun kulağının dibinden bir arı gibi vızıldayarak geçer. Yazar, bunun bir asker kaçağı olarak düşünür; ama ateÅŸ eden bir Türk askeridir. Az kalsın bir Türk askerinin kör kurÅŸununa hedef olacaktı. Onlara durumu anlattıktan sonra birliÄŸin (topçu müfrezesi) komutanlarından savaÅŸ hakkında bir kaç bilgi alır. KonuÅŸmalardan yazar, Türk Ordusu’nun savaşı kazanacağından ümitperver olur. Artık savaÅŸ, köye çok yakın yerlerde cereyan etmektedir.Bu sebebten dolayı birlikler, köy yollarını kullanmaktadır.

Bir gün inanılmaz bir olay olur. Yazar, muhtar ve diÄŸer köy ahalisi kahvede otururlarken, uzaktan çok dağınık halde bir birlik gelmekte olduÄŸunu görmektedirler. Ä°lk baÅŸta düşman sanılan birliÄŸin daha sonra Türk Ordusu’ndan olduÄŸu anlaşılır. Bekir ÇavuÅŸ, savaşın son geliÅŸmelerinden haberdar olmak için askerlerden bir kaç tanesini “Komutanınız nerede ?” diye sorar. Daha sonra birlik komutanı bir başçavuÅŸ çıkagelir. BaşçavuÅŸ yorgun ve periÅŸan haldedir. Bir süre BaşçavuÅŸla muhtar bakıştıktan sonra sarmaÅŸ dolaÅŸ olurlar. Çünkü o, bir zamanlar köyde yaÅŸamış ve öldü sanılan Emine’nin babasıdır. Cephedeki bir kaç olaydan ve geliÅŸmelerden konuÅŸtuktan sonra muhtar ona kızı Emine’yi hatırlatır. Daha sonra muhtar “Daha önce nerelerdeydin?” diye sorar. Bunun üzerin BaşçavuÅŸ, on yıl moskofa esir düştüğünü ve esaret yıllarını anlatır. Bu arada Emine kahvehaneye babasıyla görüştürülür. Ä°lk baÅŸta Emine, ürkek bakışlarla babasına baktıktan sonra göz ucuyla da yazara bakar ve utangaçlığından ne yapacağını bilemez. Bir süre bakıştıktan sonra yazar, Emine’nin artık Ä°smail’i sevmediÄŸini bakışlarından anlar. Artık bu noktadan sonra, yazarla Emine arasında bakışmalarla birbirlerine olan aÅŸklarını ilan ederler. Ama bir sorun vardır: Emine’nin Ä°smail’le evli olması. Bir müddet sonra başçavuÅŸ, anasını görmeye gider; askelerini de bir süre mola yapmak üzere muhtara bırakır.

Ertesi gün, sabah erkenden birliÄŸin yola çıktığın öğrenilir. Dağın arkasındaki top sesleri iyiden iyiye artmaktadır. Köylüler bu olaya karşı tedirgindir. Çoban Hasan’la yazar arada sırada koyunları yaylaya çıkartırlar. Fakat, bir gün Küçük Hasan yaylaya kendisi gider. Ne olduysa o gün olur. Yazar, Küçük Hasan’ın “Geliyorlar” diyerek bağırmasıyla uyanır. Hasan’a “ne olduÄŸunu” sorar. Benzi solmuÅŸ, soluk soluÄŸa kalan Hasan :

- Aha onlar, senin dediklerin.Te karşıki belin üstünden yürüyüp geliyorlar.

Yazar bir süre kendini toparlayamaz. ÇocuÄŸun yüzüne bön bön bakar. EndiÅŸe ile apar topar bir kaç eÅŸyasını toplamaya baÅŸlar; fakat kolu olmadığı için yardıma ihtiyacı vardır. Emeti Kadın’ı arar ama bulamaz. Evin etrafına bakınır hiç kimseyi bulamaz. Belliki köylü korkudan saklanmış olmalı. Düşmanın hemen köye girmek üzere olduÄŸu, ağır topçu taburunun araba ve demir ÅŸakırtılarının seslerinden anlaşılıyordu. Yazar hemen kapısını kilitler, pencereleri kapatır. Aradan fazla geçmez. Dışarıda garip garip sesler gelmektedir. Bu sesler Yunancadır. Köy tamamen düşman askerleri tarafından ele geçilir. Her eve baskın düzenlerler. Bulduklarını köy meydanına çıkartırlar. Sırada yazarın evi vardı. Asker kapıyı açmaya çalışır aman nafile kapı kilitlidir. Son çareyi kapıyı kırmakta bulur.

Ä°lk baÅŸta yazar, askere diklenmeye çalışır; sonuç vermeyince kendini düşman askerine bırakır. Bir süre sonra yazar, arayıpta bulamadığı köy halkının toplandığı yere götürülür. Burada askerler kadınlara, genç kızlara tacizde bulunur. Yazar bundan rahatsızlık duyar. Aslına bakarsan o, sadece Emine için endiÅŸe duymaktadır. Emine’ye baktıkça hem onları korumak hem de Emine’ye sakat olduÄŸu halde erkekliÄŸinden ödün vermediÄŸini göstermek maksadıyla askerlerin arasından Rumca bilene, onu komutanın yanına götürmesini ister. Asker onu alır, komutanının yanına götürür. Yazar Fransızca bildiÄŸi için ona, Fransızca olarak askerlerinin halkı eziyet ettiklerini ve genç kızlara tacizde bulunduÄŸunu ifade eder. Yunan subayı onu dinledikten sonra tekrar toplanma noktasına geri götürür. Ve askerlere ve köy halkına eziyet edilip edilmediÄŸine dair sorular sorar. Ahali korktuÄŸu için bir ÅŸeyler söyleyemez. Daha sonra askerler, köydeki bütün evleri arama yaptırarak silah namına ne varsa hepsini toplattırır. Ve köylülerden yiyecek, içecek toplarlar ve bunu para karşılığında aldıklarını göstermek maksadıyla öylülere bir kağıt verirler. Cahil köylüler buna inanır ve olan tüm yiyeceklerini teslim ederler. Halbuki Türk askerleri geldiÄŸinde onlardan her ÅŸeylerini esirgemiÅŸlerdir. Eski bir subay olan yazar, düşmanın köylülerden yiyecek ve içecek toplamasından en az bir iki haftaya kalmaz köyden ayrılacaklarını yorumlar. Bir kaç gün ilerledikten sonra, yazar Emeti Kadın’ın çığlıkları ile uyanır. Hasan’a iÅŸkence ederler. Zavallı çocuk her tarafı yara bere içinde, acılar içinde kıvranmaktadır. Yazar ilk baÅŸta Hasan’ın öldüğünü zanneder ama nabzını yokladığında yaşıdığını farkeder. Yazarın endiÅŸesi giderek artar.

Ertesi gün, askerler topladıkları eÅŸyaları saracak bir ÅŸey aramak için yazarın evini basarlar. Hasan o esnada çarÅŸafın arasında yatmaktadır. Yazar, askerlere “Ne istiyorsunuz” der. Onlar cevap vermeden, aniden çarÅŸafı öyle bir hızla çekerler ki Hasan yere “pat” diye sertçe yere düşer. Zaten hali periÅŸan olan Hasan, bu sefer ölümü atlatamaz. OlduÄŸu yerde yığılır kalır. Emeti Kadın ve yazar Hasan’a yardım etmek için koÅŸarlar; fakat Hasan ölür. AÄŸlamalar, sızlamalar yazar kendini tutamayarak askere bir yumrukta yere serer. Olaylar bu esnada cereyan eder. Köylüler ilk defa da olsa yazarı haklı bulur ve askerlerin üzerine yürürler. Ortalık karışır. Bu karışıklıktan yararlanarak Emine ile yazar kaçarlar. Bu esnada yazar, böğründen vurulur. Fakat bu acıyı o anda hissetmez.sadece yazar deÄŸil, aynı zamanda Emine de sol bacağından yaralanmıştır. Kaçabildikleri yere kadar kaçarlar. Bir yere vardıklarında oturup dinlenmeye karar verdiklerinde vurulduklarını anlarlar. Hele Emine’nin yarası daha ağırdır. Kalkacak durumda deÄŸildir. Bu sebebten dolayı yazar Emine’yi yalnız bırakır ve yoluna devam eder.

YABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİYABAN KİTAP ÖZETİ

Eklesene

Posted in KÄ°TAP ÖZETLERÄ° :) | No Comments »

ATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARI

Mayıs 28th, 2008 by admin

ATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARISiyasal Alanda Yapılan DeÄŸiÅŸiklikler :
Mustafa Kemal PaÅŸa’nın önderliÄŸinde 1919 yılında baÅŸlayan Ulusal KurtuluÅŸ Savaşımız 1922′de tamamlandı. Osmanlı Devleti yöneticileri bu savaşın önderleri hakkında ölüm fermanları imzalamaktan çekinmediler. KurtuluÅŸ Savaşı bittiÄŸi zaman bir yanda Büyük Millet Meclisi Hükümeti, öte yanda Osmanlı Saltanatı vardı. Büyük Millet Meclisi’nin 1 Kasım 1922 günü kabul ettiÄŸi bir yasa ile tarihimizde saltanat dönemi kapandı. Yeni bir dönem baÅŸladı. Osmanlı Saltanatının kaldırılmasından sonra 1921 Anayasası’nda deÄŸiÅŸiklikler yapıldı. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Devleti’nin hükümet ÅŸeklinin Cumhuriyet olduÄŸu kabul edildi.
Cumhuriyetin ilanı ile tarihimizde Cumhuriyet Dönemi başladı.

Ölçü Birimlerinde Yapılan Değişiklikler :
Atatürk dünya ile ilişkilerimizi düzenli yürütmek için ölçü birimlerinde değişiklikler yaptı.
Uzunluk ölçüsü birimi olarak arşın, endaze; ağırlık ölçüsü birimi olarak okka, dirhem gibi ölçüleri kaldırarak bugün kullanmakta olduğumuz ölçü birimlerini kabul etti.
Yurdumuzda daha önce takvim Hicri takvime göre düzenlenmişti. Buna göre dünyanın kullandığı takvimle aramızda 580 yıl kadar bir farklılık vardı. 1 Ocak 1926 tarihinden sonra bizde de Miladi takvim kullanılmaya başlandı. Eskiden ülkemizde ezani saat kullanılıyordu. Bu saat uygar ülkelerin kullandığı saate uymuyordu. Takvimde olduğu gibi saatler arasındaki bu uymazlık büyük karışıklıklara neden oluyordu. Bunları ünlemek için takvimle birlikte bugünkü kullandığımız saat kabul edildi.
Hafta tatili Cuma’dan Pazar gününe alındı.   MUSTAFA KEMAL ATATÃœRK
(Ä°LKELERÄ°)

Cumhuriyetçilik ilkesi

Tanımı :

“Yönetim biçimi olarak millet egemenliÄŸine dayalı, cumhuriyet rejimini öngörmek ve bunu bir yaÅŸam biçimi olarak benimsemektir. ”

Cumhuriyetçilik ilkesinin esasları

Cumhuriyet; millet egemenliğine dayalı bir siyasi rejim yani

Demokrasidir. Demokrasinin kul, mürit veya tebaa değil, birey ve vatandaş

Bilincinde olan, yasalar karşısında hak ve sorumlulukları nı

Bilen bir insan tipi ile ayakta kalabilir. Demokraside; devletin ve milletin bütün eylem ve işlemlerinin hukuk kuralları çerçevesinde olur. Hiç kimsenin yasalara aykırı davranma ayrıcalığı yoktur. Demokraside, siyasi görüş sahibi olma, siyasi parti kurma ve periyodik olarak yapılan seçimlere katılma özgürlüğü vardır. Demokrasilerde seçme ve seçilme özgürlüğünün ayrım gözetilmeksizin herkese tanınır. Demokraside dil, din, mezhep, cinsiyet ve siyasal görüş farkı gözetilmeksizin herkes yasalar önünde eşittir. Cumhuriyetçiliğ e candan bağlı bir birey; anayasa, yasa ve diğer hukuk kurallarına uyması gerekir. Anayasada belirtilen hukuk devleti, sosyal devlet, atatürk milliyetçiliği, insan haklarına bağlı devlet gibi cumhuriyetin temel niteliklerini bir yaşam tarzı haline getirir.

  Milliyetçilik ilkesi

Tanımı :

” KiÅŸinin içinde yaÅŸadığı toplumu sevmesi, onunla gurur duyması, onun yükselmesi ve ilerlemesi için her türlü fedakarlığı yapmasıdır .”

Milliyetçilik ilkesinin esasları

Milleti oluÅŸturan unsurlar; dil, kültür, ortak geçmiÅŸ ve birlikte yaÅŸama azmidir. Atatürk milliyetçiliÄŸinde ırk ve din, milleti oluÅŸturan unsurlar arasında sayılmaz, sadece ortak kültürü ÅŸekillendiren unsurlar olarak ele alınır. Atatürk milliyetçiliÄŸi ;birleÅŸtirici, bütünleÅŸtirici ve kaynaÅŸtırıcıdır.Irkçı lık gibi, ayrıştırıcı yaklaşımlar reddedilir.Atatü rk milliyetçiliÄŸinde bireyler, kendi çıkarlarından önce milletin çıkarlarını gözetir.”Ne mutlu Türk’üm diyene” vecizesinde ifade edildiÄŸi gibi kendini Türk hisseden herkesi Türk olarak kabul eder.Atatürk milliyetçiliÄŸi’ ne benimsemiÅŸ bir birey,geçmiÅŸteki tarihi baÄŸlardan güç alarak kendi milletinin tarihiyle gurur duyar.ancak diÄŸer milletleri küçümsemez.Atatürk milliyetçiliÄŸi; günümüzde çaÄŸdaÅŸ ve modern devlet ve toplum yapılarının benimsediÄŸi”kü ltür milliyetçiliÄŸi” dir.Irkçı ve ÅŸoven milliyetçilik anlayışları tarihten günümüze (Bosna, Kosova ve Kafkasya örnekleri gibi) insanlığa kan gözyaşı ve yıkım getirmiÅŸtir.

‘Kültür milliyetçiliÄŸi” insanlığın barış, huzur ve refah içinde yaÅŸamasını öngörür.

Gereksiz yanan bir ışığın söndürülmesinin boşa akan bir musluğun kapatılması ve devlet malının korunması Atatürk milliyetçiliğinin bir gereğidir.

Halkçılık ilkesi

Tanımı :

KiÅŸilerin dil, din, mezhep, ırk, cinsiyet ve siyasi görüş farkı gözetilmeksizin kanunlar önünde eÅŸit olması ve halkın devlet için deÄŸil devletin halk için var olmasıdır. Kısaca “halkın halk tarafından, halk için idaresidir”

Halkçılık ilkesinin esasları

Halkçılık ilkesinde insanlar dil, din, mezhep, ırk, cinsiyet ve siyasi görüş farkı gözetilmeksizin kanunlar önünde eÅŸittir.Toplumsal sınıf kavramının yerine meslek gruplarının varlığını savunur.toplumsal grupların çatışmasını deÄŸil,meslek grupları’nın dayanışmasını öngörür.Yönetim biçimi olarak demokrasiye dayalı cumhuriyet rejimini öngörür.Devlet; her türlü eylem ve iÅŸlemde halkın çıkarını gözetir.Atatürk inkılaplarının hepsinin halkçılık ilkesi çerçevesinde, halkın yararları gözetilerek yapılmıştır.halkçı lık ilkesine göre ülkemizde;ilkokuldan , üniversiteye kadar halka ücretsiz eÄŸitim ve eÄŸitimde fırsat eÅŸitliÄŸi tanınmıştır.Halkçı lık ilkesine göre ülkemizde;ihtiyacı olanlara devlet hastanelerinde ücretsiz saÄŸlık hizmetleri verilir.

Halkçılık ilkesine göre ülkemizde; ücretsiz kültür hizmetinin devletin ana görevlerinden biridir. Halkçılık ilkesine göre ülkemizde; halkın ihtiyacı olan altyapı yatırımlarının tümü devlet tarafından yapılır. En ücra köylere kadar okul, sağlık ocağı, yol, elektrik, su ve sulama hizmetinin, hiçbir çıkar gözetilmeksizin yapılan bir halkçılık ilkesi uygulaması olduğu bilinmelidir.

Laiklik ilkesi
  Tanımı :  

“KiÅŸi, Toplum Ve Devlet YaÅŸamına Egemen Olan Kuralların Tümünün Akla Ve Bilimsel Gerçeklere Dayalı Olması, Bireylerin Hiçbir Baskı Altında Olmadan Dinsel Ä°nanç Ve Ä°badetlerinin GereÄŸini Yerine Getirebilmesidir. ”

Laiklik ilkesinin esasları

LaikliÄŸin ancak demokratik yöntemlerde uygulanabilir. LaikliÄŸin somut uygulama biçimi anayasamızın 24 üncü maddesinde açıkça belirtilmiÅŸtir. ( Türkiye cumhuriyeti anayasası madde 24 :” herkes,vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir…ibadet dini ayin ve törenler serbesttir.kimse, ibadete,dini ayin ve törenlere katılmaya,dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz,dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz… .Kimse,devletin sosyal,ekonomik, siyasi veya hukuki temel düzenini kısmen de olsa,din kurallarına dayandırma veya siyasi veya kiÅŸisel çıkar yahut nüfuz saÄŸlama amacıyla her ne suretle olursa olsun,dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan ÅŸeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz.” )   Laiklik; temel hareket noktası olarak aklı ve bilimi temel alır.   L aik ülkelerde akla ve bilime dayalı olan pozitif hukuk kuralları uygulanır.   D insel hukuk kurallarının dogma olduÄŸu için güncelleÅŸtirilemez, dolayısıyla geçen dönem içinde geçerliÄŸini yitirerek toplum ve devlet yaÅŸantısının ihtiyaçlarına cevap veremez. Laik bir devlette herkes istediÄŸi dini ve inancı seçebilir, istediÄŸi dini ayin ve töreni yapabilir. Hiç kimse, dini ayin ve törenlere atılmaya veya katılmamaya zorlanamaz. Hiç kimse, dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz . Hiç kimse, dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz veya suçlanamaz.

Dini inanç, ibadet ve kanaat özgürlüğünün devlet tarafından güvence altına alınır. Buna aykırı hareket edenler, Türk ceza kanununun ilgili maddelerince yargılanarak cezalandırılır. Laiklik, aklı kullanma becerisini en üst düzeye çıkaran bir anlayıştır.      Her türlü akıl ve bilim dışı hurafe laiklik tarafından reddedilir. Laiklik ilkesi; bütün gelişmiş devlet ve toplum yapılarının ortak anlayışıdır.

  

Devletçilik ilkesi

Tanımı :

“Türk toplumunun ve devletinin ekonomik ve sosyal kalkınmasını gerçekleÅŸtirmek için devlet iÅŸletmeciliÄŸi ile özel sektör iÅŸletmeciliÄŸinin birlikte ve uyum içinde çalışmasıdır.”

Devletçilik ilkesinin esasları

Devletçilik ilkesi; Atatürkçü düşünce sistemi’nin ekonomi teorisidir. DevletçiliÄŸin ana hedefi, Türkiye’nin ekonomik ve sosyal kalkınmasını ivedilikle gerçekleÅŸtirmektir.         Devletçilik; devlet iÅŸletmeciliÄŸi ile özel sektör iÅŸletmeciliÄŸinin birlikte ve uyum içinde çalışmalarını öngörür. Cumhuriyetin ilk yıllarında yeterli sermaye birikimi olmadığı için özel sektör tarafından yeterli yatırım yapılamamış, bu boÅŸluÄŸu devlet doldurmuÅŸtur.

Günümüzdeki güçlü ekonominin temelleri, cumhuriyetin ilk yıllarında devletçilik sayesinde atılmıştır. Devletçilik ilkesi sayesinde Türkiye ekonomisi, günümüzde, dünya sıralamasında 17 nci sırada yer almaktadır. Devletçilik anlayışı; özel sektör iÅŸletmeciliÄŸine karşı deÄŸildir. Tam tersine Türk özel sektörü devlet eliyle oluÅŸturulmuÅŸtur. Devletçilik ilkesi çerçevesinde, günümüzde devlet özel sektörün baÅŸarabileceÄŸi alanlardan çekilebilir. Atatürk’ün devletçilik anlayışı, özelleÅŸtirmeye karşı deÄŸildir. Akıl, bilim ve toplumsal gerçekler özelleÅŸtirmeyi öngörüyorsa buna karşı çıkmaz. Devletçilik ilkesi çerçevesinde, devlet; stratejik ve altyapı yatırımlarından vazgeçemez. Devletin gap projesi, enerji santralleri, karayolları, demiryolları, limanlar, havalimanları , elektrik ve su projeleri yapması, özel sektörün yatırım yapmadığı bölgelere devletin yatırım yapması devletçiliÄŸin ölmediÄŸinin en güzel örnekleridir.

  

İnkılâpçılık ilkesi

Tanımı :

“Atatürkçü düşünce sistemi’ne dinamizm kazandıran ilkedir. Toplumun ihtiyaçları doÄŸrultusunda çağın, aklın ve bilimin gerektirdiÄŸi yeniliklerin en kısa zamanda yapılmasını savunan ilkedir.”

İnkılâpçılık ilkesinin esasları

Ä°nkılâp, devlet ve toplum düzenindeki aksayan kurumları kaldırarak yerlerine ihtiyaca cevap verebilecek yeni kurumların oluÅŸturulması anlamına gelir. Bu günkü demokratik, laik ve çaÄŸdaÅŸ devlet ve toplum yapısına Atatürk inkılâpları ile geçilmiÅŸtir. KöhnemiÅŸ ve geçerliliÄŸini yitirmiÅŸ, topluma yarardan çok zarar getiren kurumların kaldırılıp atılarak yerine aklın ve bilimin doÄŸrultusunda yeni kurumların getirilmesi inkılâpçılığın en önemli gereÄŸidir. Ä°nkılâbın duraÄŸan deÄŸil, sürekli ve dinamik bir biçimde uygulanması gerekir. Dünyanın sürekli deÄŸiÅŸmekte ve bu deÄŸiÅŸen ÅŸartlara ayak uydurmak devletimiz ve milletimiz için en önemli zorunluluktur. Atatürk inkılâplarını çağın koÅŸullarına göre geliÅŸtirmeyip aynı ÅŸekilde korumak Atatürkçü düşünce sistemi ve inkılâpçılık ilkesine aykırıdır. 20 nci yüzyılda ortaya çıkan bütün ideolojilerin yıkılmasına raÄŸmen Atatürkçü düşünce sisteminin dimdik ayakta durması gerçeÄŸi, inkılâpçılık ilkesinin dinamik yapısından kaynaklanmaktadı r. Ä°nkılâpçılık ilkesine göre;”deÄŸiÅŸmeyen tek ÅŸey, deÄŸiÅŸimin kendisidir”. Ä°nkılapçılık ilkesinin yaÅŸatılması ile Atatürkçü düşünce sistemi ve bu sistemi oluÅŸturan Atatürk ilkeleri çaÄŸlar deÄŸiÅŸse de geçerliliÄŸini ve önemini yitirmeyecektir.

ATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARIATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARIATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARI

ATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARIATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARIATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARIATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARIATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARIATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARIATATÃœRK’ÃœN Ä°LKE VE Ä°NKILAPLARI

Eklesene

Posted in ATATÃœRK KÖŞESÄ° | No Comments »

Gözüm Yaşı Terme Çayını Tutuyor

Mayıs 27th, 2008 by admin

Gözüm Yaşı Terme Çayını Tutuyor 

Kaynak:
Salih Turhan , Kubilay Dökmetaş , Levent Çelik 
Notalarıyla Türkülerimiz ve Hikayeleri
Ankara, 1996 

Eklesene

Posted in ARŞİV | No Comments »